Nhà văn quá cố Nguyễn Hiến Lê, trong con mắt của những người đồng thời và của lớp hậu sinh thường được nhìn nhận như là một học giả có sự nghiệp trước tác đáng nể về đủ mọi phương diện khảo cứu, biên soạn, dịch thuật với khoảng 120 tác phẩm để đời mà hầu như tác phẩm nào cũng có một giá trị riêng biệt đáng được nhắc đến. Nguyễn Hiến Lê kể lại: “Cầm bút lúc nào là tâm hồn tôi rung động nhè nhẹ lúc ấy, như được nghe một bản nhạc êm đềm, bản nhạc của cố hương và dĩ vãng.” Công việc mỗi ngày thường khi phải ngồi thuyền một mình, bềnh bồng trên sông nước các tỉnh miền Tây. Đó cũng là cơ hội có thời gian tĩnh lặng để ông cầm bút. 

Giới thiệu tủ sách Tùy bút - Bút Ký của dịch giả Nguyễn Hiến Lê

Nguyễn Hiến Lê từng nói: “Viết hồi ký để ôn lại cái đã qua thì viết nhật ký để ghi lại cái vui hiện tại…Tôi cứ nghĩ đâu chép đó, viết bừa đi, chẳng cần bố cục, cũng chẳng sửa, có khi quên giờ giấc, và đặt cây bút xuống, nhìn lên bờ thì làng xóm đã lờ mờ sau làn sương mỏng.” 

    1. Nội dung tủ sách mang đến

Những cuốn sách tùy bút, bút kí của nhà văn Nguyễn Hiến Lê đều rất gần gũi với độc giả, chứa đựng những tâm tư, suy nghĩ của cụ về nghề viết văn, kỉ niệm của cụ, những triết lý sống,... đem lại cho độc giả nhiều kiến thức mà không cần dùng những từ ngữ quá cao siêu.  Quan niệm về cuộc đời và nghề văn, Nguyễn Hiến Lê tinh kết lại trong một câu ngắn hai mệnh đề: “Học để viết và viết để học”. Câu châm ngôn giản đơn mà ý nghĩa sâu sắc vô cùng. Nó minh họa được cuộc đời cao đẹp như một viên ngọc bích trong lành, không trầy xước chút tỳ vết nào của Nguyễn Hiến Lê mà nhiều người đã thực sự ngưỡng mộ và kính yêu như một nhà giáo, văn hóa lớn từ trước tới nay.                                                                                         

    2. Giới thiệu tủ sách Tùy bút - Bút ký Nguyễn Hiến Lê

Cuốn Đế Thiên Đế Thích - 1968

Văn du ký nếu khéo viết thì có thể đẹp như thơ, vui như tiểu thuyết, mà lại ghi chép được thiên nhiên, xã hội, tình cảm một cách trung thực hơn hoặc dồi dào hơn thơ và tiểu thuyết. Vì vậy mà cho tới thế kỷ trước, thể đó rất được trọng ở phương Đông cũng như phương Tây. Liễu Tôn Nguyên nổi danh là nhà viết du ký có tài nhất Trung Hoa; Tô Đông Pha, Vương An Thạch đều lưu lại những bài du ký ngắn bất…

Cuốn Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười - 1954

Bảy Ngày Trong Đồng Tháp Mười là một cuốn sách đề cập đến những gì tác giả Nguyễn Hiến Lê đã ghi lại và thu thập từ các tài liệu về địa lí, thủy học, kinh tế, phong tục và lịch sử về vùng đất Đồng tháp mười. Một vùng đất đã có biết bao kỷ niệm gắn bó trong gần 20 năm tác giả sống tại đó. Viết cuốn sách này, tác giả có ý tặng cho các bạn Bắc và Trung để các bạn biết thêm về một miền trên đất Việt, nhưng cũng là để tặng các đồng bào miền Nam một món quà thật ý nghĩa khi muốn khám phá về miền đất Đồng tháp mười.

Cuốn Nghề Viết Văn - 1956

Cuốn Nghề viết văn (1956) được Nguyễn Hiến Lê xếp vào thể tài “cảo luận – tuỳ bút”, có nội dung gồm cả ba phần: Nghề viết văn hiện nay ở nước ta; Viết một tác phẩm; Xuất bản một tác phẩm. Có thể xem cuốn sách là một tập tiểu luận đưa ra những ý kiến trao đổi, bàn bạc về mục đích sáng tác, về lòng yêu nghề của nhà văn. Đồng thời, đây cũng là một cuốn cẩm nang tổng quát nhằm hướng dẫn tay nghề viết văn cho những ai muốn bước vào lĩnh vực này.

Cuốn Chinh phục hạnh phúc (dịch Bertrand Russell) - 1971

Hạnh phúc là một quả cầu thủy tinh, rơi xuống đất và vỡ làm nhiều mảnh, ai cũng có thể nhặt lên, người may mắn có thể nhặt được rất nhiều mảnh. Có đôi khi, hạnh phúc là một loại so sánh, đó là khi bạn thấy được bất hạnh của người khác. Và hơn thế, hạnh phúc là một loại cảm giác, một loại tâm trạng, chỉ cần bạn hiểu được, nó tồn tại trong mọi ngóc ngách của cuộc sống. Dù là trong những ngày tháng tuổi trẻ hồn nhiên gặp nhau, trong hạnh phúc thời thanh xuân nhiệt huyết hay trong chia lìa nơi tháng năm đằng đẵng. Hạnh phúc là cảm giác như vậy, liệu bạn có muốn chinh phục nó không? “Chinh phục hạnh phúc” của Nguyễn Hiến Lê là cuốn sách bạn không thể bỏ qua nếu bạn muốn chinh phục hạnh phúc.

Đọc thêm chi tiết về cuốn sách: Tại đây

Cuốn Sống đẹp - 1964

Nhiều cuốn sách viết về lối sống thường chú trọng đến sự thành công, đưa ra những quy tắc thực tế về cách luyện trí, luyện tinh thần, xử thế và làm việc, cho nên tuy hữu ích thật nhưng không nhiều cuốn để lại dư âm trong hồn người đọc. Nội dung “Sống đẹp” không nhằm xác định một chân lý hay bất kỳ một giá trị kinh điển nào, nó chỉ là cảm nhận khách quan của chính tác giả.

Đọc thêm chi tiết về cuốn sách: Tại đây

Cuốn Thư ngỏ tuổi đôi mươi (dịch Andre’ Maurois) - 1968

Thư ngỏ gửi tuổi đôi mươi – Lettre ouverte à un jeune homme sur la conduite de la vie của André Maurois là một trong những cuốn sách bán chạy nhất ở Pháp trong những năm 1966. Đây là một trong 8 cuốn sách thuộc bộ sách cha mẹ khéo con thành công của tác giả, dịch giả Nguyễn Hiến Lê.

Đọc thêm chi tiết về cuốn sách: Tại đây

Cuốn Chấp nhận cuộc đời (dịch L.Rinser) - 1971

Ai là người biết suy tư thì bước qua một tuổi nào đó, ít gì trong đời cũng có một vài lần thắc mắc về đời sống, lối sống của mình, xét lại xem những điều mà từ trước mình vẫn tin là đúng, là thiện – tin một cách dễ dàng vì tưởng ảnh hưởng của giáo dục, và tập dục – có thực là đúng, là thiện không, cư xử với mọi người như vậy có phải không, vợ con như vậy có hợp lý không, đối với chính quyền độc tài thì thái độ phải ra sao, thế nào là yêu nước, khi nào thì nên giúp người, kiếm tiền để làm gì đây và sống để làm gì đây ? … vân vân …

Đọc thêm chi tiết về cuốn sách: Tại đây 

Cuốn Hoa đào năm trước - 1970

“Nhân diện bất tri hà xứ khứ,

Ðào hoa y cựu tiếu đông phong”

Bài này đã có nhiều người dịch, nhưng tôi chưa gặp bản nào như ý, cho nên không muốn chép lại. Chỉ có hai câu của Nguyễn Du là xứng với hai câu cuối trong nguyên tác:

“Trước sau nào thấy bóng người,

Hoa đào năm ngoái còn cười gió đông”.

Ai có tài dịch thêm hai câu đầu cũng thành lục bát, để ghép lại cho đủ bài thì thú lắm. 

- Nguyễn Hiến Lê -

Cuốn Ý cao tình đẹp - 1972

Đây là những kinh nghiệm sống, những truyện sống (histoires vécues), tức là những truyện thực sự đã xảy ra mà tác giả – chỉ một số ít là nhà văn như A.J. Cronin, P. Buck, Stephan Zweig, F. Oursler – đã trung thực chép lại, và tôi chỉ có công lựa chọn, gom góp trong non hai chục năm để cống hiến độc giả. Tôi hơi tiếc toàn là những chuyện xảy ra ở Âu, Mỹ; những điểm đó cũng có cái lợi là chứng tỏ cho độc giả thấy rằng con người dù sống ở vĩ tuyến nào, dưới chế độ nào, mang màu da nào, huyết thống nào thì cũng vẫn có những tình cảm, tâm lý đó, những thắc mắc, nguyện vọng đó, tóm lại là cùng chung một nhân tính, cùng là anh em với nhau cả.

Đọc thêm chi tiết về cuốn sách: Tại đây

Cuốn Thư gởi người đàn bà không quen (dịch Andre’ Maurois) - 1970

“Thư gửi người đàn bà không quen biết” được André Maurois viết về một người đàn bà mà ông không quen biết, đó không phải là một người phụ nữ cụ thể nào. Đó là người phụ nữ mà ông tưởng tượng. Cô là một thiếu phụ khoảng ba mươi, đẹp, thông minh, có óc phán đoán, suy xét và có nhiều thắc mắc về đời sống. Liên tiếp trong sáu chục tuần, ông viết cho họ mỗi tuần một bức thư từ hai tới bốn trang. Có gần 60 bức thư trong cuốn sách. Trong đó, André Maurois giải đáp tất cả những câu hỏi mà ông hình dung những người phụ nữ thường thắc mắc.

Đọc thêm chi tiết về cuốn sách: Tại đây

Cuốn Đời viết văn của tôi - (Xuất bản 1996)

Trong cuốn sách Nguyễn Hiến Lê đã viết: “Đời tôi có thể tóm tắt trong hai chữ HỌC và VIẾT. Hai việc đó liên quan mật thiết với nhau gần suốt đời, tôi viết để học, và học để viết. Cho nên chép về đời văn của tôi, tôi phải nhắc trước hết đến việc tự học, mà hai môn quan trọng nhất tôi tự học là Hán tự và Anh ngữ, nhờ đó tôi mới có những chìa khoá để mở mang thêm kiến thức, mới viết được nhiều và được độc giả chú ý tới.”

Cuốn Hồi ký Nguyễn Hiến Lê - (Xuất bản 1992)

“...Ngòi bút của Nguyễn Hiến Lê, tâm hồn và con tim Nguyễn Hiến Lê ngay từ đầu đã thuộc về nhân dân, những người lao động, những ai cực khổ, bần hàn và bất hạnh. Niềm tự hào về dòng giống, tổ tiên và nỗi đau về dân tộc trước những cuộc ngoại xâm đã kéo Nguyễn Hiến Lê, một nhà văn luôn ý thức lánh xa những gì phù phiếm như chức tước, địa vị và sự giàu sang không lương thiện xích gần với Cách mạng và tự coi mình là người của Cách mạng, bởi lẽ dễ hiểu, những điều Cách mạng đang làm cũng chính là mơ ước của ông….Sự đóng góp của Nguyễn Hiến Lê trong nền văn học Việt Nam đương đại là hết sức quý báu, mức độ tầm cỡ đến đâu chắc chắn cần phải có thời gian mới đánh giá đúng mức được. Một lần nữa chúng tôi tin rằng, xuất bản tập Hồi kí này là hết sức cần thiết, và rất bổ ích, nhưng chúng tôi cũng nghĩ rằng sẽ có những vấn đề cần phải tranh luận. Một tác phẩm ra đời không một tiếng vang đâu hẳn là tác phẩm tốt..."

Cuốn Để tôi đọc lại - (Xuất bản 2001)

“ Đây không phải là một tuyển tập theo nghĩa chúng ta thường hiểu. Vì không có ý chỉ gom toàn những bài và hết thảy những bài tôi lấy làm đắc ý, mà còn thu thập một số bài tôi muốn đọc lại vì nhiều lí do: có bài chép một hồi kí về người thân, bạn thân, bản thân của tôi, hoặc gợi lại cho tôi những cảnh đẹp tôi đã được thấy trong những phút rất ngắn ngủi nhưng thần tiên; có bài đánh dấu những suy tư của tôi về nhân sinh, về nghề cầm bút, những thí nghiệm của tôi về một bút pháp, có bài ghi lại những niềm ân hận, bất bình của tôi trong một xã hội, một thế giới đương trải qua một thời đại cực kì bất ổn, hỗn loạn.” - Nguyễn Hiến Lê

Cuốn Làm con nên nhớ (viết với Đông Hồ) - 1970

Cuốn Vấn đề xây dựng văn hóa - 1967

Cuốn Con đường hòa bình - 1971

Cuốn Cháu bà nội tội bà ngoại - 1974

 

Vững vàng trên tập trường dân tộc của một kẻ sĩ, với nhân dân, hình ảnh Nguyễn Hiến Lê cầm bút âm thầm, mài miệt viết suốt đời, trên lĩnh vực văn chương đẹp rạng rỡ, hào hùng không khác nào một chiến sĩ dũng cảm, cầm súng trường kỳ chiến đấu với kẻ thù dân tộc trên mặt trận bảo vệ đất nước quê hương. Những tác phẩm tùy bút - bút kí của Nguyễn Hiến Lê sẽ còn trường tồn mãi với thời gian.